Cá nhân có thể ủy quyền cho các cá nhân khác hoặc pháp nhân để thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của mình hay không?

Cập nhật lúc: 15:13 17/06/2021

Cá nhân có thể ủy quyền cho các cá nhân khác hoặc pháp nhân để thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của mình hay không?

Thứ nhất: về ủy quyền khiếu nại

Căn cứ Khoản 1 Điều 2 Luật khiếu nại năm 2011: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.”.

Căn cứ Khoản 1 Điều 12 Luật khiếu nại quy định về quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại thì người khiếu nại có quyền tự thực hiện việc khiếu nại hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện việc khiếu nại.

Tuy nhiên, pháp luật khiếu nại chỉ quy định người khiếu nại được ủy quyền cho người khác thực hiện việc khiếu nại trong các trường hợp:

+ Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được ủy quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại;

+ Ủy quyền cho Luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình;

- Ủy quyền cho trợ giúp viên pháp lý khiếu nại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Như vậy, pháp luật cho phép người khiếu nại được quyền tự mình thực hiện khiếu nại hoặc ủy quyền cho người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ khiếu nại trong một số trường hợp mà không quy định giới hạn về số lượng người được nhận ủy quyền.

Công dân có thể ủy quyền cho pháp nhân hoặc ủy quyền cho cá nhân khác để thực hiện quyền khiếu nại. các cá nhân và pháp nhân được ủy quyền đại diện khiếu nại chỉ được thực hiện nhưng công việc theo ủy quyềnkhiếu nạiđược nêu trong văn bản ủy quyền.

Thứ hai: về ủy quyền tố cáo.

Căn cứ vào Luật tố cáo năm 2018 quy định: “Tố cáo là việc công dân theo thủ tục do Luật này quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức”.

Quy định về quyền và nghĩa vụ của người tố cáo thì:

“1. Người tố cáo có các quyền sau đây:

a) Gửi đơn hoặc trực tiếp tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật;

b) Được giữ bí mật họ, tên, địa chỉ, bút tích và các thông tin cá nhân khác của mình;

c) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thông báo về việc thụ lý giải quyết tố cáo, thông báo chuyển vụ việc tố cáo sang cơ quan có thẩm quyền giải quyết, thông báo kết quả giải quyết tố cáo;

d) Tố cáo tiếp khi có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền không đúng pháp luật hoặc quá thời hạn quy định mà tố cáo không được giải quyết;

đ) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền bảo vệ khi bị đe dọa, trả thù, trù dập;

e) Được khen thưởng theo quy định của pháp luật”.

Như vậy, pháp luật tố cáo không có quy định cụ thể về việc ủy quyền thực hiện quyền tố cáo tuy nhiên trong Luật tố cáo lại quy định về nghĩa vụ của người tố cáo: “Chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố cáo của mình;”

Căn cứ các quy định pháp luật nêu trên và đối chiếu với yêu cầu của công dân thì tố cáo chỉ được thực hiện bởi công dân và về bản chất của tố cáo là người tố cáo phải chịu trách nhiệm về nội dung mà mình tố cáo. Do đó, người tố cáo không được phép ủy quyền cho tổ chức hoặc người khác thay mặt mình thực hiện hành vi khiếu nại tố cáo đến các cơ quan chức năng.

Ngoài ra:  Khoản 1,3,4 Điều 5 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại quy định đại diện thực hiện việc khiếu nại như sau:

1. Người khiếu nại có thể tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc ủy quyền cho người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại. Trường hợp người khiếu nại là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại.

2. Việc xác định người đại diện được thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự.

3. Việc ủy quyền quy định tại khoản 1, khoản 2 điều này phải bằng văn bản và được chứng thực hoặc công chứng. Người ủy quyền được ủy quyền khiếu nại cho một người hoặc nhiều người về các nội dung ủy quyền khác nhau nhưng không được ủy quyền một nội dung cho nhiều người thực hiện. Văn bản ủy quyền khiếu nại được thực hiện theo Mẫu số 02 ban hành kèm theo Nghị định này.

4. Người khiếu nại đang thực hiện việc khiếu nại bị chết mà quyền, nghĩa vụ của người đó được thừa kế theo quy định của pháp luật thì người thừa kế có quyền khiếu nại; người thừa kế khi khiếu nại phải xuất trình với cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại giấy tờ để chứng minh quyền thừa kế của mình. Người thừa kế có thể tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại.

Trường hợp có nhiều người thừa kế thì những người đó có quyền ủy quyền cho một trong những người thừa kế hoặc luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại.

Như vậy, việc ủy quyền thực hiện khiếu nại phải được làm bằng văn bản và được công chứng, chứng thực./.

Nguyễn Tứ Việt – Phòng Tư pháp